12 Món Ăn Ngày Tết Trung Quốc Mang Ý Nghĩa May Mắn

12 món ăn ngày Tết Trung Quốc mang ý nghĩa may mắn

Món ăn ngày Tết Trung Quốc có ý nghĩa gì?

Trong văn hóa Trung Quốc, nhiều món ăn ngày Tết không chỉ được lựa chọn vì hương vị mà còn gắn với những lời chúc dành cho năm mới. Chẳng hạn, cá nguyên con tượng trưng cho cuộc sống dư dả, sủi cảo với hình dáng giống thỏi vàng gắn với mong ước tài lộc, còn mì trường thọ gửi gắm lời chúc sức khỏe và tuổi thọ. Những ý nghĩa này thường bắt nguồn từ cách phát âm đồng âm hoặc gần âm với các từ mang nghĩa tốt đẹp, hoặc được liên tưởng qua hình dáng, màu sắc và cách trình bày.

Các món ăn vì thế thường gửi gắm những mong ước quen thuộc như tài lộc, sung túc, đoàn viên, trường thọ và sự tiến bộ trong công việc, học tập. Tùy từng khu vực và gia đình, món ăn ngày Tết cũng có sự khác biệt về nguyên liệu, cách chế biến và ý nghĩa.

Những món ăn truyền thống trong ngày Tết Trung Quốc

Mỗi vùng miền có cách chuẩn bị mâm cơm năm mới khác nhau, nhưng nhiều món ăn vẫn được yêu thích nhờ những ý nghĩa may mắn gắn liền với tên gọi và hình dáng. Dưới đây là 12 món ăn ngày Tết tiêu biểu mà bạn có thể bắt gặp trong dịp Tết Nguyên đán tại Trung Quốc.

Cá nguyên con – Mong một năm dư dả

Cá là một trong những món ăn quan trọng trong bữa cơm tất niên của nhiều gia đình Trung Quốc. Trong tiếng Trung, “cá” – yú (鱼) có cách phát âm giống với yú (余), mang nghĩa “dư” hoặc “dư dả”. Vì vậy, món cá thường được xem như lời chúc cho một năm mới có của cải và lương thực đầy đủ.

Một câu chúc quen thuộc là “Nián nián yǒu yú” (年年有余), có thể hiểu là “năm nào cũng dư dả”. Cá thường được chế biến nguyên con, thể hiện sự trọn vẹn và đầy đủ. Ở một số nơi, gia đình có thể để lại một phần cá sau bữa ăn nhằm gửi gắm mong muốn năm mới vẫn còn “dư”. Tuy nhiên, cách đặt cá, cách ăn hay phần cá được giữ lại có thể khác nhau giữa các vùng, không phải phong tục thống nhất trên toàn Trung Quốc.

Cá có thể được hấp, om hoặc chế biến với nhiều loại sốt tùy địa phương. Cá hấp là một trong những cách chế biến quen thuộc trong các bữa cơm Tết.

Cá nguyên con thể hiện sự trọn vẹn, đầy đủ

Sủi cảo – Cầu mong tài lộc, sung túc

Sủi cảo – jiǎozi (饺子) là món ăn đặc biệt phổ biến trong dịp Tết tại miền Bắc Trung Quốc. Vào thời điểm đón năm mới, các thành viên trong gia đình thường cùng nhau chuẩn bị nhân, nhào bột và gói sủi cảo, tạo nên không khí quây quần, đoàn viên.

Hình dáng cong, phồng của sủi cảo được liên tưởng đến những thỏi vàng hoặc bạc cổ từng được sử dụng ở Trung Quốc, vì vậy món ăn thường gắn với mong ước về tài lộc, sung túc và cuộc sống đủ đầy trong năm mới. Một số gia đình cũng có cách tạo bất ngờ khi chuẩn bị nhân bánh, chẳng hạn thêm những nguyên liệu đặc biệt vào một vài chiếc sủi cảo; người ăn trúng chiếc bánh đó có thể được xem là gặp may.

Bên cạnh ý nghĩa về tài lộc, việc cả gia đình cùng làm sủi cảo cũng là một phần thú vị của không khí Tết, khi những người đi làm hoặc sinh sống xa nhà có dịp trở về và cùng chuẩn bị món ăn cho bữa cơm đầu năm. Tuy nhiên, cách làm sủi cảo, thời điểm thưởng thức và những quan niệm may mắn đi kèm có thể khác nhau tùy từng gia đình và địa phương.

Sủi cảo thường có nhân đem theo điều bất ngờ

Bánh tổ – Mong năm mới ngày càng thăng tiến

Bánh tổ – Niángāo (年糕) là một trong những món ăn tiêu biểu trong dịp Tết, đặc biệt phổ biến tại nhiều khu vực miền Nam Trung Quốc. Tên gọi của món bánh gắn với chữ “gāo” (糕), có cách phát âm đồng âm hoặc gần âm với “gāo” (高) mang nghĩa “cao”. Vì vậy, bánh tổ thường được liên tưởng đến mong ước mỗi năm một bước tiến, ngày càng phát triển và đạt được những điều tốt đẹp hơn.

Ý nghĩa này thường được gắn với thăng tiến trong công việc, học tập và cuộc sống. Bên cạnh đó, bánh được làm chủ yếu từ gạo nếp với kết cấu dẻo, kết dính, nên trong quan niệm dân gian cũng có thể gợi đến sự gắn bó, đoàn kết giữa các thành viên trong gia đình.

Tùy từng địa phương, Niángāo có nhiều cách chế biến khác nhau. Có nơi làm bánh vị ngọt, nơi lại chuộng bánh mặn; bánh có thể được hấp nguyên khối hoặc cắt thành từng lát rồi chiên. Dù hương vị và cách thưởng thức không giống nhau, bánh tổ vẫn là món ăn ngày Tết gửi gắm lời chúc về một năm mới ngày càng tiến bộ, sung túc và gắn kết.

Bánh tổ Nian Gao

Chả giò – Biểu tượng của sự giàu có

Chả giò – Chūnjuǎn (春卷) có nghĩa là “cuốn mùa xuân”, là món ăn ngày Tết phổ biến tại nhiều khu vực phía Đông và phía Nam Trung Quốc. Món ăn thường có lớp vỏ mỏng cuộn nhân rau, thịt hoặc nguyên liệu địa phương rồi chiên vàng.

Sau khi chiên, lớp vỏ có màu vàng óng và hình dáng thuôn dài, khiến chả giò được liên tưởng đến những thỏi vàng. Vì vậy, món ăn thường được gắn với lời chúc về sự giàu có, sung túc và tài lộc trong năm mới.

Chả giò tượng trưng cho lời chúc giàu có, sung túc trong năm mới

Chè trôi nước – Mong gia đình đoàn viên

Chè trôi nước – Tāngyuán (汤圆) món ăn ngày Tết này được làm từ bột gạo nếp, thường có nhân mè đen, đậu đỏ, lạc hoặc những loại nhân ngọt khác. Những viên bánh tròn, mềm dẻo thường được dùng cùng nước đường hoặc nước dùng tùy cách chế biến.

Hình dáng tròn của tangyuan gợi liên tưởng đến sự viên mãn, đầy đủ. Đặc biệt, cách phát âm tāngyuán gần với tuányuán (团圆) – đoàn viên, nên món ăn thường được gắn với mong ước gia đình sum họp và hòa thuận.

Tangyuan đặc biệt phổ biến trong Tết Nguyên Tiêu, nhưng tại nhiều khu vực miền Nam Trung Quốc, món ăn này cũng xuất hiện trong những ngày Tết Nguyên đán.

Chè trôi nước thể hiện sự đoàn viên, viên mãn ngày Tết

Mì trường thọ – Lời chúc sức khỏe bền lâu

Mì trường thọ – Chángshòu miàn (长寿面) nổi bật với những sợi mì dài, tượng trưng cho tuổi thọ và cuộc sống lâu dài. Món ăn ngày Tết này có thể xuất hiện trong những ngày đầu năm cũng như các dịp mừng thọ, sinh nhật. Những sợi mì càng dài càng gợi đến mong ước một cuộc sống khỏe mạnh, bình an và bền lâu.

Khi chế biến và thưởng thức, người ta thường hạn chế cắt ngắn sợi mì để giữ nguyên ý nghĩa tượng trưng cho một cuộc đời dài lâu. Mì có thể được dùng cùng trứng, rau xanh, thịt hoặc nước dùng tùy theo cách nấu của từng địa phương. Với nhiều gia đình, việc cùng thưởng thức một bát mì dài trong những ngày đầu năm cũng mang ý nghĩa gửi lời chúc sức khỏe và những điều tốt đẹp đến người thân.

Mì trường thọ

Gà nguyên con – Biểu tượng của sự trọn vẹn và sum vầy

Gà nguyên con là món ăn có thể xuất hiện trong các bữa cơm đoàn viên dịp Tết tại một số khu vực Trung Quốc. Gà thường được giữ nguyên con khi chế biến và trình bày, thể hiện ý niệm về sự đầy đủ, thống nhất và một năm mới khởi đầu – kết thúc trọn vẹn.

Trong tiếng Trung, gà – jī (鸡) cũng được liên hệ với jí (吉), nghĩa là may mắn, cát tường. Chính sự gần âm này khiến món ăn ngày Tết này được gắn với những lời chúc tốt đẹp trong quan niệm dân gian. Tùy vùng miền, gà có thể được luộc, hấp, quay hoặc om trước khi đưa lên mâm cơm, với cách nêm nếm và trình bày khác nhau theo khẩu vị địa phương.

Gà nguyên con thể hiện sự đủ đầy của mỗi gia đình ngày Tết

Thịt viên đầu sư tử – Gia đình sum họp

Thịt viên đầu sư tử – Shīzitóu (狮子头) là món ăn ngày Tết nổi tiếng của ẩm thực Hoài Dương và đặc biệt quen thuộc tại khu vực miền Đông Trung Quốc, trong đó có Thượng Hải. Món ăn gồm những viên thịt lớn, thường được làm từ thịt xay trộn cùng gia vị rồi hấp hoặc om trong nước sốt. Kích thước lớn hơn nhiều loại thịt viên thông thường cũng tạo nên hình ảnh khá đặc trưng cho món ăn này.

Tên gọi “đầu sư tử” xuất phát từ hình dáng của viên thịt lớn sau khi chế biến. Trong bối cảnh mâm cơm gia đình, hình tròn và kích thước đầy đặn của viên thịt thường được liên tưởng đến sự đoàn viên, gắn kết giữa các thành viên. Món ăn vì thế có thể xuất hiện trong những bữa tiệc gia đình, dịp lễ hoặc các cuộc sum họp quan trọng, trong đó có những ngày đầu năm.

Thịt viên đầu sư tử thể hiện sự đoàn viên

Cơm bát bảo – Cầu chúc sung túc và viên mãn

Cơm bát bảo – Bābǎo fàn (八宝饭) là món cơm nếp ngọt kết hợp với nhiều loại nguyên liệu như đậu đỏ, táo đỏ, hạt sen, nho khô, các loại hạt và trái cây khô. Tùy công thức, phần nguyên liệu có thể được sắp xếp thành nhiều lớp hoặc trang trí trên bề mặt, tạo nên món ăn có màu sắc bắt mắt và hình thức khá đẹp mắt. Đây là món ăn ngày Tết đặc biệt phổ biến tại Thượng Hải và vùng Giang Nam, thường xuất hiện trong các dịp lễ, Tết.

Số 8 trong văn hóa Trung Quốc thường được liên hệ với ý nghĩa phát tài, trong khi sự đa dạng của các loại nguyên liệu tạo nên hình ảnh phong phú, đủ đầy. Cơm bát bảo vì thế thường được xem như lời chúc về sự sung túc, hòa thuận và một năm mới ngọt ngào.

Cơm bát bảo là lời chúc cho một năm mới sung túc

Khay bánh kẹo ngày Tết – Gửi gắm lời chúc may mắn

Trong dịp đầu năm, nhiều gia đình chuẩn bị khay bánh kẹo, mứt, các loại hạt và trái cây khô để tiếp khách. Tại Hong Kong, Quảng Đông và một số cộng đồng người Hoa, kiểu khay này thường được chia thành nhiều ngăn, trong đó khay 8 ngăn khá phổ biến vì số 8 gắn với mong ước phát tài.

Các loại đồ ăn trong khay có thể gồm mứt bí đao, dừa, hạt dẻ cười, cà rốt, quýt, hồng khô, hạt sen… Mỗi loại thực phẩm lại có thể gắn với một lời chúc riêng như sức khỏe, hạnh phúc, đông con cháu hoặc gia đình gắn kết. Sự đa dạng của bánh mứt, hoa quả và các loại hạt cũng tượng trưng cho cuộc sống đủ đầy, sung túc trong năm mới.

Khay bánh kẹo 8 ngăn gắn với mong ước phát tài

Cam, quýt và bưởi – Mong năm mới may mắn

Cam, quýt và bưởi thường được sử dụng để bày trên bàn ăn, bàn tiếp khách hoặc làm quà trong dịp Tết. Những loại quả có màu vàng cam tươi sáng, hình dáng tròn đầy thường được liên tưởng đến sự sung túc và may mắn.

Bên cạnh hình dáng và màu sắc, cách phát âm tên quả cũng góp phần tạo nên ý nghĩa cát tường trong quan niệm dân gian. Chẳng hạn, một số cách gọi cam, quýt trong tiếng Trung hoặc phương ngữ có âm gần với những từ mang nghĩa thành công, may mắn hoặc dư dả.

Quả còn nguyên lá đôi khi cũng được lựa chọn bởi hình ảnh lá xanh gợi liên tưởng đến sự sinh sôi, phát triển. Tuy nhiên, ý nghĩa cụ thể có thể thay đổi tùy ngôn ngữ và phương ngữ địa phương.

Đĩa hoa quả ngày Tết mang ý nghĩa thành công và may mắn

Vịt quay hoặc các món thịt quay – Màu đỏ mang ý nghĩa may mắn

Vịt quay, thịt quay và các món quay có màu vàng đỏ bắt mắt có thể xuất hiện trong những bữa tiệc đầu năm tại một số khu vực Trung Quốc, đặc biệt trong văn hóa ẩm thực Quảng Đông và Hong Kong.

Phần da quay vàng óng, đôi khi ánh đỏ dưới ánh đèn, tạo cảm giác thịnh vượng và may mắn. Các món thịt quay cũng thường xuất hiện trong những bữa tiệc gia đình, nhà hàng và tiệc Tết ở khu vực này.

Tuy nhiên, vịt quay Bắc Kinh không phải món ăn bắt buộc trong món ăn ngày Tết của mọi gia đình Trung Quốc. Việc lựa chọn món quay nào phụ thuộc nhiều vào khu vực sinh sống, khẩu vị và truyền thống gia đình.

Vịt quay mang lại sự thịnh vượng và may mắn trong năm mới

Mâm cỗ Tết của người Trung Quốc có giống nhau ở mọi nơi không?

Không. Mâm cơm Tết Trung Quốc có sự khác biệt tùy theo từng vùng miền và gia đình, từ nguyên liệu, cách chế biến đến những món ăn mang ý nghĩa may mắn. Dưới đây là một số nét đặc trưng tiêu biểu ở các khu vực:

Miền Bắc Trung Quốc

Ẩm thực miền Bắc Trung Quốc có sự hiện diện rõ nét của các món làm từ bột mì, do lúa mì là một trong những loại lương thực quan trọng tại khu vực này. Sủi cảo là một trong những món tiêu biểu trong dịp Tết và thường xuất hiện trong bữa cơm giao thừa ở nhiều gia đình.

Việc các thành viên cùng chuẩn bị, gói sủi cảo trước bữa ăn cũng tạo nên không khí sum họp đặc trưng. Ngoài ra, một số gia đình còn thưởng thức mì dài trong những ngày đầu năm với mong muốn trường thọ. Tùy từng địa phương, nhân sủi cảo có thể gồm thịt, rau hoặc hải sản và cách chế biến cũng có sự khác biệt.

Gia đình quây quần gói sủi cảo để đón Tết

Miền Nam Trung Quốc

Tại nhiều khu vực miền Nam Trung Quốc, các món làm từ gạo và gạo nếp có vị trí nổi bật hơn. Bánh tổ, tangyuan và những món ăn từ gạo nếp là những ví dụ quen thuộc trong món ăn ngày Tết.

Cách chế biến cũng rất đa dạng, từ hấp, luộc đến chiên hoặc kết hợp với các nguyên liệu mặn. Một số vùng ven biển có thể đưa hải sản vào những bữa tiệc đầu năm tùy theo nguồn nguyên liệu và truyền thống địa phương.

Những món ăn phổ biến trong ngày Tết ở miền nam Trung Quốc

Quảng Đông và Hong Kong

Ẩm thực Quảng Đông và Hong Kong chú trọng khá nhiều đến ý nghĩa của tên món ăn, cách phát âm và hình thức trình bày. Các món thịt quay, hải sản, bánh kẹo và những thực phẩm có tên gọi gợi liên tưởng đến phát tài, may mắn thường xuất hiện trong dịp đầu năm.

Tray of Togetherness cũng là một nét văn hóa đáng chú ý trong dịp Tết tại Hong Kong và một số cộng đồng Quảng Đông. Khay bánh kẹo được chuẩn bị để tiếp khách, tạo không khí thân mật khi mọi người ghé thăm và chúc Tết nhau.

Những món ăn phổ biến trong ngày Tết ở Hong Kong và Quảng Đông

Thượng Hải và vùng Giang Nam

Tại Thượng Hải và vùng Giang Nam, cơm bát bảo, bánh tổ và tangyuan là những món có thể bắt gặp trong mùa Tết. Cơm bát bảo đặc biệt phổ biến tại Giang Nam và thường được dùng như món tráng miệng trong các bữa tiệc đầu năm.

Ẩm thực khu vực này cũng có nhiều món chế biến từ gạo nếp với vị ngọt nhẹ, bên cạnh các món mặn đặc trưng của ẩm thực Thượng Hải. Từ nguyên liệu, cách nấu đến cách trình bày, mâm cơm Tết Giang Nam thường thể hiện rõ nét đặc trưng ẩm thực địa phương và quan niệm về sự đầy đủ, viên mãn trong năm mới.

Một số quy tắc thú vị trên mâm cơm Tết Trung Quốc

Bên cạnh việc lựa chọn món ăn mang ý nghĩa may mắn, cách chuẩn bị và thưởng thức cũng có thể gắn với những quan niệm truyền thống. Một số điều thường được nhắc đến gồm:

• Ưu tiên những món có tên gọi, hình dáng hoặc màu sắc gợi ý nghĩa may mắn, tài lộc và hạnh phúc.

• Cá thường được phục vụ nguyên con để thể hiện sự đầy đủ, trọn vẹn.

• Mì trường thọ thường được giữ sợi dài, hạn chế cố ý cắt ngắn.

• Một số gia đình để lại một phần thức ăn sau bữa cơm nhằm thể hiện mong muốn năm mới vẫn có “dư”.

• Trong bữa cơm đoàn viên, người lớn tuổi và khách quý có thể được mời dùng món trước tùy theo truyền thống gia đình.

• Mâm cơm Tết đề cao ý nghĩa sum họp và lời chúc đầu năm hơn việc phải có một số lượng món cố định.

• Các phong tục cụ thể có thể thay đổi đáng kể theo vùng miền, gia đình và cộng đồng

Du lịch Trung Quốc dịp Tết nên thưởng thức món ăn ở đâu?

Nếu có dịp du lịch Trung Quốc vào Tết Nguyên đán, bạn có thể lựa chọn địa điểm ăn uống dựa trên đặc trưng ẩm thực của từng thành phố. Dưới đây là một số gợi ý để vừa thưởng thức món ăn địa phương, vừa có thêm trải nghiệm về văn hóa ẩm thực trong dịp đầu năm.

• Bắc Kinh: Du khách có thể thử sủi cảo và các món miền Bắc tại Xian Lao Man (馅老满), địa chỉ số 252 phố An Định Môn Nội, quận Đông Thành, Bắc Kinh. Quán nổi tiếng với nhiều loại sủi cảo và phù hợp để trải nghiệm những món ăn đặc trưng miền Bắc. Ngoài ra, Manjie Dumpling (满姐饺子) tại số 143-1 phố Bắc Hà Diên, Bắc Kinh cũng là một lựa chọn được biết đến với các món sủi cảo và món ăn kiểu Bắc Kinh.

• Thượng Hải: Khu vực Dự Viên (Yuyuan) là địa điểm thuận tiện để kết hợp tham quan và thưởng thức ẩm thực truyền thống. Du khách có thể ghé Nanxiang Mantou Dian (YuYuan) để thử các món dim sum và bánh bao kiểu Thượng Hải

• Hàng Châu, Tô Châu: Với những ai muốn khám phá phong vị Giang Nam, có thể tham khảo Zhi Wei Guan (知味观) tại số 83 đường Nhân Hòa, quận Thượng Thành, Hàng Châu, nơi phục vụ nhiều món truyền thống Hàng Châu và các món điểm tâm kiểu Giang Nam. Tại Tô Châu, Gu Su Qiao (姑苏桥) ở số 12–14 đường Đệ Nhất Thiên Môn, phố Quan Tiền, quận Cô Tô, Tô Châu là một gợi ý để thưởng thức mì Tô Châu, dimsum và các món ăn mang đặc trưng địa phương.

• Quảng Châu: Nếu muốn thử thịt quay và các món Quảng Đông, có thể ghé Zhu Zai Ji Shi Fu (朱仔记食府) tại số 429 đại lộ Giang Nam Nam, quận Hải Châu, Quảng Châu. Nhà hàng nổi bật với ngỗng quay, thịt heo quay và các món Quảng Đông quen thuộc.

• Thâm Quyến: Du khách có thể tham khảo Yi Pavilion tại L243, Khu A, Trung tâm thương mại The MixC Vịnh Thâm Quyến, số 2888 đường Khoa Uyển Nam, quận Nam Sơn, Thâm Quyến, chuyên các món Quảng Đông, nổi bật với ngỗng quay. Một lựa chọn khác là Fat Kee tại số 2, ngõ J, khu Mẫu Đan, vườn Di Cảnh, số 2003 đường Di Cảnh, quận La Hồ, Thâm Quyến, được biết đến với ngỗng quay và thịt xá xíu.

• Khu phố cổ và hội chợ Xuân Tiết: Đây là lựa chọn phù hợp nếu muốn trải nghiệm không khí Tết thay vì chỉ dùng bữa tại nhà hàng. Du khách có thể ghé khu phố cổ Nam Kinh Lộ ở Thượng Hải, khu phố cổ Cẩm Lý ở Thành Đô hoặc các hội chợ Xuân Tiết để tìm bánh kẹo, trái cây sấy, các loại hạt, bánh truyền thống và món ăn đường phố. Tuy nhiên, giờ mở cửa và hoạt động của từng địa điểm có thể thay đổi trong kỳ nghỉ Tết, vì vậy nên kiểm tra thông tin trước khi đến.

Du lịch Trung Quốc dịp Tết

Tuy nhiên, Tết Nguyên đán cũng là thời điểm người dân Trung Quốc về quê và đi du lịch rất đông. Nhà hàng có thể thay đổi giờ hoạt động hoặc nghỉ lễ, vì vậy du khách nên kiểm tra lịch phục vụ và đặt chỗ trước nếu muốn dùng bữa tại những nhà hàng nổi tiếng.

Nếu có dị ứng thực phẩm, bạn cũng nên hỏi kỹ thành phần món ăn trước khi gọi. Một số nguyên liệu cần lưu ý gồm lạc, các loại hạt, hải sản và bột gạo nếp, đặc biệt trong các món ăn ngày Tết.

Các món ăn ngày Tết Trung Quốc không chỉ phong phú về hương vị mà còn gửi gắm nhiều lời chúc tốt đẹp cho năm mới. Mỗi vùng miền lại có những món ăn và cách thưởng thức riêng, tạo nên nét văn hóa ẩm thực đa dạng. Nếu có dịp du lịch Trung Quốc vào dịp Tết, bạn có thể tham khảo Tour Trung Quốc của BestPrice để kết hợp khám phá ẩm thực và văn hóa địa phương.

Tác giả: Kiều Tú

Nguồn ảnh: Internet, BestPrice